جهاد کبیر؛ نفی سلطه فرهنگی و سیاسی دشمن با نگاهی به قیام امام حسین(ع) و جنگ تحمیلی رمضان

نصرتی, علی اصغر; ترابی, فاطمه

doi:10.22081/rt.2026.74662.1586

جهاد کبیر؛ نفی سلطه فرهنگی و سیاسی دشمن با نگاهی به قیام امام حسین(ع) و جنگ تحمیلی رمضان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

¹ عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

² سطح سه حوزه علمیه قم و دانشیار معلم آموزش و پرورش

10.22081/rt.2026.74662.1586

چکیده

جهاد کبیر مفهومی عمیق در منظومه فکری و فرهنگی اسلام است که تنها به معنای کنش نظامی یا مواجهۀ مستقیم با دشمن نیست، بلکه گستره‌ای از مقاومت، پایداری، و شکل‌دهی به «سرمایه اجتماعی» در شرایط تهدید را نیز دربر می‌گیرد. مردم ایران در جنگ تحمیلی به‌ویژه هنگام بازتولید تهدیدهای خارجی، همواره نشان داده‌اند که می‌توانند پیوندی عمیق میان ایمان، کنش اجتماعی و همگرایی جمعی برقرار کنند؛ پیوندی که در قالب رفتارهای خودجوش و سازمان‌یافتۀ اجتماعی به میدان مقاومت معنا می‌بخشد. نوشتار حاضر می‌کوشد نمودهای جهاد کبیر در قیام امام حسین(ع) و مقاومت اجتماعی مردم در جنگ تحمیلی رمضان ۱۴۰۴را تحلیل کند. تهاجم نامشروع آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در ۹ اسفند ۱۴۰۴، نه‌تنها واکنش رسمی و عملیاتی کشور را در پی داشت، بلکه بستر ظهور واکنش‌های جمعی و خودجوش مردم را نیز فراهم آورد. در چنین شرایطی، تجمعات شبانه، انسجام محلی و هم‌افزایی کنش‌های فردی و خانوادگی، مصداقی از «جهاد کبیر در عرصه مقاومت اجتماعی» تلقی می‌شود؛ مفهومی که می‌توان آن را به‌مثابۀ سازوکاری برای حفظ همبستگی ملی و مقابله با جنگ شناختی دشمن تبیین کرد.

کلیدواژه‌ها