سطح سه حوزه علمیه قم و دانشجوی دکتری رشته علوم قرآن و حدیث
10.22081/rt.2026.74655.1585
چکیده
این نوشتار با هدف تبیین رابطه ساختاری میان مراحل نماز و روحیه مقاومت در واقعه عاشورا، بر اساس روایت مفصلی از امام صادق(ع) تدوین شده است. این روایت، نماز را به مراحل انقطاع از خلق، تکبیر و تعظیم الهی، تلذذ به قرائت قرآن، تواضع در رکوع و ذلت در سجود تقسیم میکند. پرسش اصلی پژوهش این است که چگونه هر کدام از این مراحل، مؤلفهای از روحیه مقاومت را در انسان پرورش میدهد؟ روش پژوهش، تحلیل محتوای کیفی جهتدار با تطبیق مفاهیم روایت بر شواهد تاریخی عاشوراست. یافتهها این موارد را نشان میدهد: اول: انقطاع از خلق در نماز، زمینهساز توکل و استقامت در برابر همه قدرتهای ظاهری میشود؛ دوم: تکبیر و برائت از شرک، روحیه ظلمستیزی و نهی از منکر را تقویت میکند؛ سوم: تلذذ به کلام الهی، بصیرت و شناخت حق را افزایش میدهد؛ چهارم: تواضع در رکوع و سجود، انسان را برای ایثار و شهادت در راه حق آماده میکند. نتیجۀنوشتار این است که نماز در این روایت، یک «دوره آموزشی فشرده» برای پرورش رزمنده عاشورایی است و عاشورا، تجلی عملی این آموزشها در میدان نبرد حق علیه باطل به شمار میآید.
)