دین اخلاق‌پرور در مکتب فاطمی؛ بازخوانی خطبۀ فدکیه با محوریت اخلاق‌پروری

این نوشتار با تکیه بر «خطبۀ فدکیه» حضرت زهرا(ع)، به تبیین یکی از ویژگی‌های مهم دین در مکتب فاطمی، یعنی اخلاق‌پروری و تربیت انسان می‌پردازد. در این نگاه، عبادات در منظومه فاطمی تنها مجموعه‌ای از تکالیف نیستند، بلکه باید در اصلاح نفس و رفتار انسان اثرگذار باشند. بر این اساس، میان انجام عبادت و اثرپذیری از عبادت تمایز گذاشته می‌شود. در این نوشتار از «دینداری بی‌تفاوت به اخلاق» سخن خواهیم گفت؛ یعنی نوعی دینداری که عبادات در آن انجام می‌شود،؛ اما آثار تربیتی آنها در رفتار و روابط انسان دنبال نمی‌شود. حاصل این نوشتار «ارائه یک معیار فاطمی برای خودسنجی دینداری است»: اینکه آنچه به نام دین انجام می‌دهیم، تا چه اندازه در اخلاق، رفتار و مسئولیت‌پذیری ما اثر گذاشته است؟
کلید واژه‌ها: مکتب فاطمی، خطبۀ فدکیه، اخلاق‌پروری، دینداری و تربیت اخلاقی، خودسنجی دینداری.
 
 
 
Religion That Cultivates Morality in the School of Fatimah: A Re-reading of the Fadak Sermon with a Focus on Moral Cultivation

Mohammad Ali Mobini

Introduction
Drawing on the “Fadak Sermon” of Lady Fatimah (peace be upon her), this article examines one of the important characteristics of religion in the school of Fatimah: the cultivation of morality and the moral education of the human being. From this perspective, acts of worship within the Fatimid framework are not merely a set of obligations; rather, they must have an impact on the reform of the human self and behavior. Accordingly, a distinction is made between performing an act of worship and being affected by it. This article discusses “religiosity indifferent to morality,” that is, a form of religiosity in which acts of worship are performed, but their formative effects on human behavior and relationships are not pursued. The outcome of this article is the presentation of a Fatimid criterion for self-assessment of religiosity: To what extent has what we do in the name of religion influenced our morality, behavior, and sense of responsibility?
Translated with the assistance of artificial intelligence.

Keywords: School of Fatimah; Fadak Sermon; Moral Cultivation; Religiosity and Moral Education; Self-Assessment of Religiosity.