این مقاله، با تمرکز بر جنگ نظامی، نقش حضرت فاطمه زهرا(س) در جنگ و جهاد را بر اساس گزارش‌های تاریخی و روایات بررسی می‌کند. میان جهاد ابتدایی و دفاعی تمایز گذاشته می‌شود: مشارکت مستقیم زنان در جهاد ابتدایی واجب نیست، اما در جهاد دفاعی و در صورت نیاز ضرورت می‌یابد. بحث در چهار محور سامان یافته است: پشتیبانی پشت جبهه، حضور در جبهه، فعالیت پس از جنگ و حمایت معنوی از رزمندگان. در محور نخست، مدیریت خانه و تربیت فرزندان در غیاب امیرالمؤمنین(ع)، زمینه‌ساز حضور ایشان در میدان‌های جهاد معرفی می‌شود و ماجرای جنگ ذات‌السلاسل نمونهٔ این همراهی است. در محور دوم، حضور حضرت در احد، جنگ خندق و فتح مکه بررسی می‌شود: درمان جراحات پیامبر(ص)، شست‌وشوی شمشیرها، آماده‌سازی آذوقه و آب و برافراشتن خیمه، مهم‌ترین فعالیت‌های امدادی گزارش‌شده‌اند. محور سوم به سرکشی از بازماندگان شهیدان، زیارت منظم قبور شهدای احد و سوگواری برای شهیدانی چون حمزه و جعفر بن ابی‌طالب می‌پردازد و محور چهارم با نقل خاطرات دفاع مقدس، توسل رزمندگان و امدادهای غیبی منسوب به حضرت را مطرح می‌کند. حاصل آن است که نقش ایشان به حضور در میدان محدود نیست؛ بلکه خانواده‌داری، امدادرسانی، حمایت اجتماعی و پاسداشت یاد شهیدان را نیز دربرمی‌گیرد.
The Role of Lady Fatimah (PBUH) in War and Jihad Seyyed Mohammad Ali Zekri Graduate of the Advanced Level (Sath 3) of the Qom Seminary Abstract Focusing on military warfare, this article examines the role of Fatima al-Zahra in jihad, drawing on historical reports and traditions. It distinguishes initiatory from defensive jihad: direct participation is not obligatory for women in the former, whereas it becomes necessary in defensive jihad when required. The discussion is organized around four areas: rear-line support, presence at the front, postwar activity, and spiritual support for combatants. The first area presents household management and child-rearing during Imam Ali’s absences as contributions enabling military campaigns, illustrated by the expedition of Dhat al-Salasil. The second examines her reported presence at Uhud, the Battle of the Trench, and the conquest of Mecca, where she treated the Prophet’s wounds, washed the swords, prepared provisions and water, and pitched a tent. The third addresses caring for the bereaved, regular visits to the martyrs’ graves at Uhud, and mourning for martyrs such as Hamza and Ja’far ibn Abi Talib; the fourth cites recollections from the Iran–Iraq War concerning combatants’ appeals to her and extraordinary aid attributed to her. The article concludes that her contribution extends beyond battlefield presence to family responsibility, medical and logistical assistance, social support, and preserving the martyrs’ memory. Keywords: Fatima al-Zahra; jihad; wartime assistance; logistical support Translated with the assistance of artificial intelligence
)
)