1
دانش آموخته حوزه و عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
2
سطح سه حوزه علمیه قم و دانشیار معلم آموزش و پرورش
10.22081/rt.2026.75596.1601
چکیده
نخستین رابطه آمریکاییها با ایران در سال ۱۲۰۹ شمسی با ورود گروهی از مبلغان مذهبی آمریکا برای تبلیغ آیین مسیحیت در مناطق شمال غربی ایران برقرار شد و در سال ۱۲۳۵ شمسی در دوره ناصرالدین شاه قاجار قرارداد تاریخی دوستی و تجاری بین ایران و آمریکا و اعطای کاپیتولاسیون به اتباع آمریکا در ایران منعقد گردید. روابط رسمی دیپلماتیک در سال ۱۲۶۲ به تبادل سفیر انجامید.[1] از اولین ارتباط رسمی تا ۱۳۳۲، عملکرد آمریکا در ایران نمود چندانی ندارد و سطح مداخلات آنها در امور ایران نیز خصمانه به نظر نمیآید و با توجه به سلطه عمیق روس و انگلیس در ایران، سیاست آمریکا بر تقبیح دخالتهای روس و انگلیس متمرکز بود. آمریکا پس از جنگ جهانی دوم به اهمیت سوقالجیشی و منابع ایران پی برده بود و به نوعی در رقابت با انگلیس و روسیه سودای حضور و نقشآفرینی در حکومت و دسترسی به منابع وسیع ایران را در سر میپروراند؛ تا آنکه بحث ملیشدن نفت و فرار شاه و حاکمیت دولت ملی در ایران در سال ۱۳۳۲ پیش آمد. در این نقطۀ عطف، فرصت تاریخی برای آمریکا ایجاد شد تا سلطه مطلق خودش را بر ایران برقرار کند. در این مقاله به بررسی اجمالی خیانتها، دخالتها، بدعهدیها و تجاوزهای آمریکا به ابعاد مختلف حاکمیت و منافع فرهنگی سیاسی و اقتصادی ایران در دو بازۀ قبل و پس از انقلاب اسلامی پرداخته شده است. با توجه به اینکه اقدامات خصمانه آمریکا علیه ایران شمارشناپذیر است، در این نوشتار به تنها چند مورد از مهمترین این اقدامات در بازههای قبل و بعد از انقلاب اشاره میشود. برای اطلاع، لیستی از برخی از اقدامات خصمانه آمریکا در پینوشت ارائه شده است.[2]
[1]. حسن واعظی، ایران و آمریکا، ص 53 – 54.
[2]. ر.ک به: پینوشت «فهرست خیانتهای مهم آمریکا به ایران قبل و بعد از انقلاب».
نصرتی, علی اصغر و ترابی, فاطمه . (1405). خیانتهای آمریکا به ایران؛ قبل و بعد از انقلاب اسلامی. فصلنامه ره توشه, 7(ویژه نامه ده آخر ماه صفر), 31-46. doi: 10.22081/rt.2026.75596.1601
MLA
نصرتی, علی اصغر , و ترابی, فاطمه . "خیانتهای آمریکا به ایران؛ قبل و بعد از انقلاب اسلامی", فصلنامه ره توشه, 7, ویژه نامه ده آخر ماه صفر, 1405, 31-46. doi: 10.22081/rt.2026.75596.1601
HARVARD
نصرتی, علی اصغر, ترابی, فاطمه. (1405). 'خیانتهای آمریکا به ایران؛ قبل و بعد از انقلاب اسلامی', فصلنامه ره توشه, 7(ویژه نامه ده آخر ماه صفر), pp. 31-46. doi: 10.22081/rt.2026.75596.1601
CHICAGO
علی اصغر نصرتی و فاطمه ترابی, "خیانتهای آمریکا به ایران؛ قبل و بعد از انقلاب اسلامی," فصلنامه ره توشه, 7 ویژه نامه ده آخر ماه صفر (1405): 31-46, doi: 10.22081/rt.2026.75596.1601
VANCOUVER
نصرتی, علی اصغر, ترابی, فاطمه. خیانتهای آمریکا به ایران؛ قبل و بعد از انقلاب اسلامی. فصلنامه ره توشه, 1405; 7(ویژه نامه ده آخر ماه صفر): 31-46. doi: 10.22081/rt.2026.75596.1601
)