امروزه پیش از آنکه اولین گلوله شلیک شود و نخستین موشک فرود آید، نبردی سهمگینتر، پیچیدهتر و بهمراتب تعیینکنندهتر در اذهان و قلوب انسانها آغاز شده است؛ نبردی که از آن با عنوان «جنگ روانی» یاد میکنیم. این جنگ، خط مقدمی نامرئی دارد؛ سنگرهایش در اعماق باورهای ماست و مهماتش را کلمات، تصاویر و شایعاتی شکل میدهند که روح و روان یک ملت را هدف میگیرند. هدف در این نبرد نه تسخیر خاک، که تسخیر اندیشه، فلجنمودن روح مقاومت و تهیکردن جامعه از امید و اراده است.
این حربه، ابداع امروز بشر نیست؛ چراکه خداوند در قرآن کریم پرده از چهره عاملان این جنگ خاموش برمیدارد و آنان را «مُرجِفون» نامیده است؛ واژهای تکاندهنده که از ریشه «رجفه» به معنای «زلزله» میآید.[1] مرجفون همان «زلزلهآفرینانِ دلها» هستند؛ گروهی که مأموریتشان، ایجاد لرزش و تزلزل در پایههای امنیت روانی جامعه است. قرآن کریم خطر این جریان را چنان جدی میداند که با لحنی بیسابقه و تهدیدی کمنظیر به آنان هشدار میدهد: «لَئِنْ لَمْ یَنْتَهِ الْمُنَافِقُونَ وَالَّذِینَ فِی قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ وَالْمُرْجِفُونَ فِی الْمَدِینَةِ لَنُغْرِیَنَّکَ بِهِمْ ثُمَّ لَا یُجَاوِرُونَکَ فِیهَا إِلَّا قَلِیلًا ❊ مَلْعُونِینَ أَیْنَمَا ثُقِفُوا أُخِذُوا وَقُتِّلُوا تَقْتِیلًا:[2] اگر منافقان و بیماردلان و کسانی که در شهر شایعهپراکنی میکنند، دست از کار خود برندارند، تو را بر آنان مسلط خواهیم کرد تا پس از آن جز مدتی اندک در کنار تو نمانند. آنان از همه جا طرد شده و هر کجا یافته شوند، دستگیر گشته و بهسختی کشته خواهند شد». این برخورد قاطع و خشن به این دلیل است که از منظر قرآن، امنیت روانی یک ملت، خط قرمزی است که بازیکردن با آن بهمثابه اقدام علیه امنیت ملی و در حکم محاربه با اساس جامعه اسلامی است.
مرجفون امروز، همان امپراتوریهای رسانهای و ارتشهای سایبری شایعهساز هستند که شبانهروزی ویروس بیاعتمادی، ناامیدی و تفرقه را در جان جامعه تزریق میکنند.
برای درک نقشه دشمن، ابتدا باید میان دو مفهوم کلیدی تمایز قائل شویم: «راهبرد» (Strategy) و «راهکار» (Tactic). راهبرد به معنای نقشه کلان، هدف غایی و جهتگیری اصلی دشمن است؛ «چرایی» و فلسفهای که پشت تمام اقدامات او قرار دارد. اما راهکار یعنی اقدامات عملیاتی، شیوهها و ابزارهای مشخصی که برای تحقق آن راهبرد کلان به کار گرفته میشود. راهبرد، قطبنمای حرکت دشمن است و راهکارها، گامهایی هستند که در جهت آن قطبنما برداشته میشوند.
راهبرد بنیادین دشمن، «جنگ روانی» است؛ این امر چیزی نیست جز فلجکردن دستگاه محاسباتی مؤمن؛ دستگاهی که بر اساس ایمان به غیب، توکل به خدا و امید به وعدههای الهی عمل میکند. دشمن میخواهد افزون بر هک این دستگاه، منطق محاسباتی خود را جایگزین آن کند؛ اما برای عملیاتیشدن این نقشه راهکارهای زیادی نیز دارد. در این نوشتار برآنیم تا با الهام از آیات قرآن و سیره اهلبیت:، به کالبدشکافی چهار راهکار کلیدی دشمن و شیوۀ مواجهه با آنها در این نبرد خاموش بپردازیم تا با شناخت دقیق نقشه او، بتوانیم جامعه خود را در برابر این تهاجم همهجانبه، واکسینه و مقاوم کنیم.
[1]. محمد سبزواری، الجدید فی تفسیر القرآن المجید، ج 5، ص 454.
[2]. احزاب: ۶۰-۶۱.
)